## Sterngarten ann a’ Vienna

’S e amharc-lann phlanaidean taobh a-muigh a th’ ann an Sterngarten (“Lios reultan”) taobh iar-dheas Vienna a sheallas am bliadhna grianail.

#### Am beachd

Univ.Prof.Dr.Oswald Thomas (1882 Kronstadt – 1963 Vienna). Stèidheadair, Astronomical Bureau (1908) agus Comann Reul-eòlas na h-Ostaire (1924). Stiùiriche na ciad amharc-lainn ann a’ Vienna (1927) agus amharc-lann Urania.

#### An togail

Chaidh an Sterngarten a dhealbhadh le oileanach ’s iar-theachdaiche Thòmais san Astronomical Bureau, Prof. Hermann Mucke (1935-2019) ’s na co-obraichean aige. Bha Mucka ’na rùnaire Comann Reul-eòlas na h-Ostaire o 1963-2018, stiùiriche amharc-lann phlanaidean Vienna 1963-2001 agus amharc-lann phlanaidean Urania phoblach ann a’ Vienna o 1971-2001. Fad còrr is 60 bliadhna, dh’fhoillsich Mucke ’s an comann “Österreichischer Himmelskalender” (Mìosachan speurach na h-Ostaire) agus an iris mhìosail “Der Sternenbote” (Teachdaire nan reul”).

Chaidh a thogail le Comann Reul-eòlas na h-Ostaire 1997-2001, le taic-airgid poblach is prìobhaideach.

#### An t-amas

Piseach air reul-eòlas bunasach na muinntire. Ag amharc an fhìrinn speurach agus na h-atharraichean ann leis an t-sùil lom, air neo le glainne-amhairc a bheir an t-ionad dhan luchd-tadhail, suidhichte ceann a deas Vienna; fosgailte gu prìobhaideach dhan a h-uile duine ’s an-asgaidh an-còmhnaidh. Turasan le treòir ann gu tric.

#### Na co-phàirtean

- Pioramaid le ùrlar 7x7m. Bidh gach ceàrn freagarrach o 1.5m os cionn clàr a’ mheadhain.
- Rèile na fàire a riochdaicheas an fhàire mhatamataigeach.
- Ceuman timcheall air; 200 suidheachan. Tighinn a-steach air staidhre no rampa chathraichean-cuibhle.
- Colbhan airson èirigh is laighe na grèine air toiseach nan ràithean. Tha ionadan nan colbhan air azimuth nan co-fhadan-tràth is grian-stadan gu pongail. Nochdaidh na gàirdeanan an fhàire agus a’ bhuaidh sioftaidh ri linn ath-raonadh. (Cha ghabh èirigh/laighe air an fhàire mhatamataigeach a shealltainn san raon air sàilleabh nan lusan is a’ chrutha-thìre.)
- Colbh ceann a deas le comharra (10°/10° àirde); comharran trasnaidh airson na grèine air toiseach nan ràithean.
- Colbh ceann a tuath le comharra (10°/10° àirde); os cionn diosga sgàile le toll meadhanach: Am pòla a thuath speurach.
- Analemma cam, roinnte. Cinn-latha earraidh agus samhraidh air a’ phàirt chòmhnard, cinn-latha foghair is geamhraidh air an fhear a dhìreas, le comharra (10°/10°) air an domhan-fhad ghrianail le suaicheantasan grian-chriosach. Tha a’ phàirt a dhìreas ’na gnomon pòlarach aig
- Clach-grèine le comharran nan uairean slàna Vh gu VIIh.
- Panailean fiosrachaidh.

#### Barrachd fiosrachaidh

Làraichean-lìn sa Ghearmailtis a-mhàin.

- Comann Reul-eòlas na h-Ostaire: https://www.astroverein.at
- Aiste air